Een monument voor het monument

Jeremiah Den Helder

'A film about a politician', performance, 2011 Den Helder

Over het algemeen komt de roep om een monument voor een bepaald persoon of bepaalde gebeurtenis vanuit het volk. Via de lokale politiek wordt er geld vrijgemaakt, een commissie uitgeschreven, en een plek geregeld. De groep mensen die emotioneel belang hebben bij het monument mogen hun zegje doen als jurylid, samen met de politiek verantwoordelijken. Dit gaat bijna altijd goed. Als een van de partijen een steekje laat vallen kan het echter uitdraaien op een langdurige rel, zoals bij het Anton de Kom monument in de Bijlmer. Terwijl de nazaten van Anton de Kom achter de uiteindelijke keuze van het kunstwerk stonden, waren diegenen die om het monument hadden gevraagd zelf niet gecharmeerd en zelfs zeer gekwetst en boos. Een jaren lange strijd was het gevolg. Geschiedenis bewijst zich op zo’n moment als een zeer gevoelig instrument dat alleen zuiver klinkt als alle snaren op de juiste manier worden aangeslagen.

Jeremiah Day krakersmonument

Krakersmonument, 2009

Van kunstenaar Jeremiah Day zou je kunnen zeggen dat hij dit instrument gebruikt om Jazz te spelen. In zijn pogingen om zich te verhouden tot historische, soms vergeten locaties, bewegingen of personen stelt hij zichzelf buitengewone opdrachten (zoals het realiseren van een monument voor de kraakbeweging) die bijzondere vragen oproepen en onderzoeken. Want wie mag er eigenlijk om een monument vragen en wie bepaalt of die persoon of gebeurtenis een monument waard is? En moet een monument eigenlijk wel tijdloos en ruimtelijk zijn? Wie is dan het publiek van zo’n monument? Hoe representeer je de zaken waar het echt om gaat zoals bijvoorbeeld het activeren van burgers door de kraakbeweging?

No Words For You, Springfield, 2008 (detail van installatie)

Alhoewel Day de term ‘monument’ niet altijd gebruikt in directe relatie tot al zijn werken, spelen bovenstaande zaken zeker een rol in al die werken. Zoals in zijn vorig jaar bij Ellen de Bruijne Projects vertoonde werk LA Homicide. Day maakte foto’s van crime scenes waarvan hij beschrijvingen vond op een weblog van de Los Angeles Times. De blogs tonen een kaartje met de exacte locatie van het misdrijf en een korte tekst die het misdrijf omschrijft. Day’s foto’s laten iets zien wat de blog niet toont, maar verhullen eigenlijk alles wat de blog wel toont. Grimmige stadsgezichten van een L.A zonder mensen. De foto’s geven de vermoorden een stem die groter is dan een blogpost van 6 regels en die romantischer is dan een kaartje met een pijl. De gruwelijkheden zijn niet in een abstracte vorm gegoten maar de plek is zwanger van het verhaal, gevangen in de foto. Day maakte een monument voor de vermoorden.

Bij zijn foto’s hoort altijd een verhaal. Deze worden vaak op de foto’s zelf geschreven maar komen het beste tot hun recht in de performances waarin Day, net als in de Jazz, improviseert op een thema. Beeld, muziek en beweging komen samen in een moment waarin zowel de beelden als de beweging en de zang het onderwerp aftasten; er is geen definitieve foto van de plek, er is geen vaste choreografie in de beweging, en er is geen van te voren geoefende melodie. Deze bijna ongrijpbare monumenten lijken fragiel maar zijn door de open opzet sterk en laten een blijvende indruk achter in het hoofd van de toeschouwer.

Jeremiah Day

The Lowndes County Idea - above: marker for the murder of Elmore Bollings and surrounding property

Jeremiah

The Lowndes County Idea - site proposed by a local businessman for my future memorial to the Lowndes County Freedom Organisation.

Voor de tentoonstelling What the modern age has gained in civility it has lost in poetic inspiration toont Day een ‘work in progress’ van het monument wat hij wil oprichten voor de Lowdnes County Freedom Organization (LCFO). In 2007 is Day door het van Abbemuseum in Eindhoven uitgenodigd voor een residency in Alabama in het licht van hun Heartland tentoonstelling. Day deed er onderzoek naar de LCFO en de Black Panthers, woonde een aantal maanden bij Joanne Bland, die als 8-jarig meisje meeliep in de Selma to Montgomery march, en kreeg het idee een monument op te richten voor de LCFO. De gevoeligheid van het onderwerp en maakt het bedenken en oprichten van dit monument tot een lastige taak. Day zegt er zelf over:

In the Lowndes County: Scenario video, Gwen Patton, one of the original activists of the LCFO, comments that she opposed the “sensationalism” of the famous Panthers and their armed marches and staged photographs. The Alabama group wanted to stay out of the newspapers, and work towards winning the political offices that were “closest to the people. ” What form would a non-sensationalistic, close-to-the-people commemoration take? There is an echo here of the American Revolutionary leader (and eventual President) John Adams’ remark: “Democracy has no monuments. It strikes no medallions. It does not bear the head of a man on its coins. Its true essence is iconoclasm.”

Deze laatste opmerking is een controversiële: toen Máxima in 2007 min of meer stelde dat de Nederlandse cultuur niet bestond kreeg ze de wind van voren. Day gaat juist uit van de beweeglijkheid van een samenleving bij het opzetten van zijn monumenten. Het iconoclasme als een bevestiging van het belang van een monument: zijn werk is een monument voor het monument.

Een Reactie op “Een monument voor het monument

  1. Pingback: What the modern era has gained in civility it has lost in poetic inspiration | Down in Dixie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s