Categorie archief: Gastronomie

Dixie in retrospect

Het is inmiddels 5 maanden geleden dat we terug zijn gekomen van ons onderzoek naar Southern Gothic in de Southern States van de Verenigde Staten. De voorbereidingen voor de tentoonstelling over Southern Gothic die we in 1646 gaan maken komende september zijn in volle gang. Dit is de laatste blogpost die specifiek over onze reis gaat. Hierin geven we een overzicht van de zaken uit mythisch Dixie die ons het meest zijn bijgebleven. Na deze post zullen we deze blog gebruiken om verschillende zaken rondom de tentoonstelling te bespreken. Denk daarbij aan zaken zoals de achtergrond van Southern Gothic, de waarde die de Gotieke methodiek op dit moment voor de Nederlandse samenleving kan hebben, uiteraard ook informatie over alle betrokken kunstenaars, instellingen, schrijvers en muzikanten en updates rondom de Kudzu plant die de Hortus Botanicus speciaal voor ons aan het kweken is.

Cultuur en het leven
Als je naar een gebied gaat waar bijna alle er enigszins toedoende muzikale stromingen van de afgelopen 150 jaar vandaan komen, mag je verwachten dat daar iets van te merken valt. En dat is ook zo. De Southern States zijn in cultureel opzicht het rijkste gebied van de Verenigde Staten. Dat werkt echter wel heel anders dan in Europa. Waar cultuur voor Europeanen iets is waar je naar toe gaat, is het voor de Southerners iets wat je doet, en waarmee je je bewust in een bepaalde traditie plaatst.

De echte cultuur van Dixie vind je niet in een concertzaal of museum, maar in huiskamers en achtertuinen. Dat maakt het voor toeristen een lastig gebied: je moet tenslotte wel een beetje moeite doen om in iemand’s huiskamer te geraken. Cultuur is iets wat men voor zichzelf doet, niet voor toeristen. Cultuur is eigenlijk net zoiets als een hamburger eten: leuk om te doen met anderen die ook lekker in een burgertje happen, maar niet het moment om te worden aangegaapt door toeristen die wel eens willen zien of je dat ding zonder knoeien naar binnen krijgt.

Armoede
We hadden zeker verwacht armoede tegen te komen, maar zo schrijnend als we het in Alabama zagen schoktte ons. In een notendop komt het er op neer dat de gebieden waar het racisme het hardnekkigst was na de afschaffing van de Jim Crow wetten leeg liepen. Met name de blanke, rijke bevolking trok naar plaatsen waar het overgrote deel van de bevolking wit was (plaatsen waar de blanke bevolking tijdens Jim Crow de slavernij min of meer voortzette door middel van sharecropping waren vaak meer dan 50% zwart). Niet alleen onttrokken ze zo het kapitaal uit grote gebieden, ook nam de werkgelegenheid sterk af doordat boeren en bedrijven verhuisden. De arme, slecht opgeleide, zwarte bevolking bleef achter. Ook waren ze vrijwel allemaal werkloos geworden, en was er ook geen uitzicht op nieuwe werkgelegenheid. De 4e generatie groeit nu op deze manier op, en naast hun materiële armoede is geestelijke armoede ook een probleem. Het onderwijs aldaar behoort tot het slechtste dat de Verenigde Staten te bieden hebben, en door de totale uitzichtloosheid van hun situatie komen deze mensen mentaal gebroken over. Veel meer dan t.v. kijken in hun trailer lijken ze niet te doen.

Landschap
De mate waarin het landschap van Dixie de afgelopen 100 jaar is veranderd is schrikbarend. Eigenlijk begon dat nog langer geleden: de ‘Deep South’ was ooit gewoon een stuk oerwoud. Tot de boeren al het land ontgonnen en er plantages op aanlegden. De laatste 100 jaar heeft de zware industrie een grote stempel of het landschap van Dixie gedrukt. Dat begon met het aanleggen van stuwmeren in het zuidelijke stuk van de Appalachen in Tennessee en North Carolina. Hele volksstammen werden gedwongen te verhuizen, en de bestaande infrastructuur was in één klap onbruikbaar. Iets later kwam in datzelfde gebied de mijnbouw op gang. Er werd met name steenkool gevonden. Een veel snellere manier om een berg van haar steenkool te ontdoen dan door diepe tunnels te graven, is de hele berg opblazen zodat de kolenader bloot komt te liggen. Dit proces wordt ‘Strip mining‘ genoemd, en verandert de (zuidelijke) Appalachen in rap tempo van ’s werelds langste gebergte tot een kale, op een maanlandschap gelijkende vlakte vol opgespoten en onnatuurlijk groen gras. De enige bergen die er over 50 jaar waarschijnlijk nog staan, zijn degenen die de stuwmeren en sludge ponds omringen.

Dan hebben we uiteraard de Kudzu, de ‘plant that ate the South’. Geïmporteerd vanwege zijn kwaliteiten om erosie tegen te gaan, groeit het nu overal. Als de plant niet in toom wordt gehouden door elke dag bijsnoeien, groeit ze binnen no-time over wegen, huizen en over voor langere tijd geparkeerde auto’s. Uiteraard groeit er niets anders meer op de plekken waar de Kudzu groeit, en is het een van de beste voorbeelden van de schade die een uitheemse soort kan aanrichten binnen een bepaald ecosysteem. De plant zorgt wel voor spectaculaire ‘creaties’ in het landschap wanneer zij bijvoorbeeld over een stel bomen heen groeit.

Ten slotte is er nog de kust aan de Golf van Mexico. Hoewel de olie-industrie bekend staat als vervuiler (er doen zich bijvoorbeeld vele malen vaker olierampen en rampjes voor dan wat de industrie naar buiten brengt volgens de lokale vissers), is de monding van de Mississippi waarschijnlijk een groter probleem. Van nature brengt deze enorme rivier een grote hoeveelheid zand en blubber met zich mee, dat rond de monding settelt en zo nieuw land aanmaakt. Dit nieuwe land bestaat uit ‘Wetlands‘, een groot gebied van brak moeras waar bepaalde grassoorten en Cipressen groeien. Deze zeer brede strook nieuw land dient als buffer voor bijvoorbeeld orkanen. Zodra een orkaan land raakt neemt zij namelijk aanzienlijk in kracht af. Ook zijn dit van oudsher gebieden waar de Cajun wonen. Dit zand en blubber is uiteraard totaal niet handig voor grote zeeschepen, en dus zijn er twee hele lullige stenen muren aangelegd om te zorgen dat het door de rivier meegevoerde zand zich niet kan vastzetten, en de rivier bevaarbaar blijft. Dit zorgt er zowel voor dat de machtige Mississippi een van de meest lullige mondingen heeft die we ooit gezien hebben (hieronder op een foto van kunstenares Michel Varisco). Ook verdwijnen de wetlands doordat het zand niet terug kan vloeien naar het land maar recht de zee in stroomt. Door het gemis van een natuurlijke afremming, zijn de orkanen een stuk krachtiger zodra ze bij New Orleans aankomen.

Cuisine
Een van de eerste dingen die ons opviel toen we in een supermarkt stonden was de totaal andere prijsverhouding tussen vlees en groente en fruit. Waar je in Nederland goedkoper uit bent als vegetariër, en waar je toch zeker 3 appels kunt kopen voor de prijs van 1 hamburger, is dat in Dixie precies omgedraaid. Het goedkoopste eten krijg je bij de fastfood-ketens, en dat is dus ook waar je gaat eten als je arm bent. De documentaire Food Inc geeft inzicht in de manier waarop dit soort praktijken door subsidies en private investeringsmaatschappijen mogelijk gemaakt worden. Ook de invloed van mega-supermarkten als Walmart is heel goed te merken in de kleine oude dorpjes van Dixie. De oude dorpskernen zijn leeg en verlaten. Soms zit er nog een eettentje, maar de winkels zijn bijna allemaal failliet. Ook de meeste huizen staan leeg.

Een paar minuten buiten zo’n dorpje vind je meestal een aantal trailer-parken. Dat is het nieuwe, centrumloze, dorp. Nog weer wat verderop staat een grote Walmart, geflankeerd door wat fastfood ketens. Hier doen mensen hun boodschappen vanuit alle omliggende dorpen. Het is een soort meta-centrum. Op de parkeerplaats ontmoeten mensen elkaar, en maken ze een praatje.
Als je veel langs de weg moeten eten – zoals wij dat moesten – heb je weinig andere keuze dan gefrituurd vlees of vis. Ze frituren werkelijk alles, en menige roadside eettent heeft een bordje aan de muur met de spreuk: ‘If it ain’t fried, it ain’t cooked‘. In steden zelf heb je uiteraard meer en vooral ook gezondere keuzes. Wij zijn vooral gecharmeerd van de barbecue. Het komt er eigenlijk op neer dat de rest van de wereld wel de hele tijd het woord ‘barbecue’ gebruikt, maar dat ze hier eigenlijk ‘grillen’ mee bedoelen. Barbecue is een proces van meerdere dagen, lage temperaturen, veel rook en een apparaat wat de tijden van de stoomketel doet herleven.

Terug in Nederland vallen de overeenkomsten nog het meest op: cultuur wordt de huiskamer in bezuinigt, ons landschap lijkt in de verste verte niet meer op wat het 200 jaar geleden was, het niveau van het onderwijs daalt, bepaalde delen van het land dreigen in spooksteden te veranderen, latent racisme is weer terug van weggeweest, en ook wij frituren er lustig op los. Wellicht zou het goed zijn voor deze regering om een bezoek te brengen aan een staat als Alabama. Hopelijk concluderen ze dan dat binnen hun taak als ‘verdeler van het schaarse goed’ Joie de Vivre ook een schaars goed is. En dan kunnen ze meteen de snackbar-lobby meenemen om eens te gaan praten over dat barbecuen.

De tentoonstelling ‘That what the modern era has gained in civility, it has lost in poetic inspiration‘, zal op zaterdag 3 september open gaan in 1646, Den Haag. Deze tentoonstelling is samengesteld door Maaike Gouwenberg & Joris Lindhout naar aanleiding van hun onderzoek naar Southern Gothic. De titel verwijst naar een zin uit de inleiding van ‘The castle of Otranto‘, geschreven door Richard Hurd. The castle of Otranto word gezien als het eerste Gotieke boek, en Hurd is een van de eerste aanhangers van dit zeer invloedrijke genre.

Advertenties

Lang zullen ze herleven

In de koelere maanden van het jaar worden in Dixie ieder weekend Civil War Re-enactments gehouden waarin de gevechten tussen de Union Soldiers en de Confederate Soldiers zo waarheidsgetrouw als mogelijk worden uitgebeeld. Groepjes re-enactors trekken van slagveld naar slagveld om in verschillende rollen deel te nemen aan het behouden van de geschiedenis. “Those who cannot remember the past are condemned to repeat it“ is de meest gehoorde uitspraak wanneer je de re-enactors vraagt waarom zij de verschillende gevechten keer op keer herhalen.

civil war 1

civil war 2

civil war 10

civil war 11

De re-enacters komen op vrijdag in civil war kostuum naar het terrein, zetten hun tentenkamp op, maken het vuur aan voor de maaltijd die op authentieke eind 19e eeuwse wijze wordt gekookt en starten met het uitwisselen van gedetailleerde kennis over de diverse gevechten. Op zaterdag is het terrein open voor publiek, voegen mobiele burger bakkers zich tussen de witte tenten en tonen verkopers hun civil-war waar. Ook staat er op de meeste terreinen een grote tent waar lezingen worden gehouden. Hier vertellen specialisten heel vermakelijk, in toepasselijke kleding en met geïmproviseerd oud accent, over de heldendaden van hun voorouders. In de middag vindt er minimaal één gevecht plaats waarbij alles uit de kast wordt gehaald. Van kanonnen en vuurwapens tot trommelaars, fluitisten en officieren op paarden die groepen soldaten aansturen. Scripts en beschrijvingen van de gevechten zijn de basis om alles zo precies mogelijk na te spelen. De mannen die tijdens deze hedendaagse strijd dodelijk gewond raken kunnen soms wel meer dan een kwartier stilliggen in de vaak onmogelijke positie waarin zij neerzakten. Het voornamelijk blanke publiek, wat met hamburger en cola in de hand al commentaarleverend het gevecht heeft aanschouwd, verlaat het terrein gelouterd. De re-enacters gaan terug naar hun tent om verder te praten over de oorlog en hun op houtvuur gekookte soep te verorberen. Op zondag rijden zij in hun truck, eventueel met conferate flag bumper sticker, terug naar huis.

civil war 12

civil war 13

De re-enactments zijn niet van de laatste decennia, ze begonnen al tijdens de Civil War zelf. Omdat het niet mogelijk was om alles vast te leggen met de fotocamera, werden de gevechten opnieuw uitgevoerd om op die manier gevallen kameraden te herdenken en landgenoten te onderwijzen. Het idee van het overdragen en behouden van de geschiedenis is nog steeds het uitgangspunt, al komt dit niet altijd duidelijk over op het publiek. Tijdens het gevecht is het evident wie er wint maar verdere details worden niet gegeven, deze lijken alleen bekend bij de deelnemers.

civil war 4

civil war 14

civil war 6

Re-enactors zijn er in diverse gradaties. Je hebt de groep die het niet erg vindt om kleding te dragen gemaakt met stoffen van nu, de zogenaamde ‘farbs’; de tweede en grootste groep is ‘mainstream’ waarbij de meeste kleding en gebruiken authentiek zijn maar waarbij het doel, het onderwijzen van de mede-amerikaan, belangrijker is dan het middel. En de derde groep zijn de ‘progressives’ of ‘hard core authentics’, ook wel ‘stitch nazis’ genoemd door de miereneukerige manier waarop alle details moeten kloppen. Niet alleen de kleding (van onderbroek tot overjas) is tot in de puntjes handgemaakt van stoffen uit de jaren van de oorlog, ook de manier van leven in het kamp moet accuraat zijn. Deze laatste groep is het hele weekend in zijn rol en zie je niet met een hamburger en cola over het terrein wandelen. Aan de omvang van veel deelnemers te zien schromen zij niet op de andere dagen van de week wel veel cola en burgers te nuttigen.

De re-enactments in Dixie worden met name gezien vanuit de Confederate kant. Dit betekent dat de Confederate vlag (ook wel rebel flag) met trots wordt gedragen en het niet altijd duidelijk is of de re-enacters het zelf wel eens zijn met de uitkomst van de oorlog die de slavernij afschafte. Het feit dat de confederate vlag voor het grootste gedeelte van de inwoners van Dixie verbonden wordt aan een pijnlijk verleden blijkt voor de re-enactors anders te zijn. Om de tegenstanders en critici voor te zijn wordt het gebruik van de vlag goedgepraat onder het motto ‘herritage, not hate’.

civil war 8

civil war 9

De re-enactments lijken daarnaast alleen over wapens, tactiek en oorlogsromantiek te gaan en niet over de inhoud van de oorlog. De vraag is dan ook wat ze uiteindelijk aan de educatie bijdragen wanneer die inhoud verder niet kritisch wordt behandeld. Wij vroegen ons bijvoorbeeld af of de Irak oorlog op een gegeven moment ook wordt gere-enact en of er dan wel of geen massa vernietigingswapens worden gevonden.

Civil war 16

Tailgatin’

Amerikanen houden van veel eten, drinken, (duur-)sport en het praten over sport.

Een football game is een bijzonder goede gelegenheid om dit alles te combineren tijdens een Tailgate party, vernoemd naar de achterklep van een truck (en dus een echte Southern traditie). De (college) football fans trekken vroeg in de morgen in grote getale naar de parkeerplaatsen en parken rondom het stadion om zich daar alvast op all american family wijze voor te bereiden op de wedstrijd, die vaak pas laat in de middag of zelfs in de avond plaatsvindt. Ten eerste komt er achter de truck een party tent te staan, uiteraard in de kleuren van het team. Daaromheen komen opzettafels en grote koelboxen die het terrein van de party afbakenen. Mega knuffels en mega inflatables van de mascotte staan op prominente plaatsen. Grote bbq’s worden aangezet en gevuld met stukken vlees die langzaam in de rook garen. Grills worden opgestookt, gietijzeren potten met chili geroerd, coleslaw en aardappel salade opgemaakt en kleffe witte bollen, selderie stengels en chips op tafels uitgestald. Naast al het eten is er bier (en vaak wat sterke drank) om de middag door te komen. Vrienden en familie verzamelen zich rond de party tent om daar over de aankomende football game te speculeren, om bij te praten met een biertje in de hand en om een spelletje cornhole te spelen. Tegen de tijd dat de wedstrijd begint pakt een deel van de tailgaters zijn spullen in terwijl veel van de feestjes doorgaan en de wedstrijd wordt gevolgd via een groot tv scherm in de party tent.

De wedstrijd zelf duurt soms wel vier uur. Het stadion zit vol met fans die heen en weer lopen om snacks en cola te halen en tussen het aanmoedigen te discussiëren over de verschillende teams. Bier wordt in de meeste stadions niet geschonken om op die manier de rust te behouden. Wel zijn er veel cheerleaders die enigszins verveeld hun dansje doen en een harmonie orkest dat de gaten in het spel opvult met opzwepende loopjes. Ook worden de verschillende pauzes en time outs gebruikt om awards uit te reiken of de homecoming queen en king te huldigen.

Het leek bij de wedstrijd tussen de LSU Tigers (Louisiana State University) en de LMU Warhawks (Louisiana Monroe Univeristy) wel of iedereen op de universiteit deelneemt aan de wedstrijd. Is het niet op het veld (er stonden minstens 45 spelers op het veld die steeds werden gewisseld) dan is het wel in het orkest of als cheerleader.

Aan het einde van de wedstrijd, deze keer gewonnen door de Tigers met 51 – 0, gaat iedereen vredig naar huis om bij de volgende thuiswedstrijd de volgende tailgate party te organiseren. Het lijkt wel of de Amerikanen elke kans grijpen om een feestje te organiseren waarbij iedereen iets meeneemt, er veel wordt gepraat en matig wordt gedronken. In Nederland zul je dit toch niet snel zien bij een wedstrijd tussen universitaire teams, al is het tijdens het EK en WK ook een gezellige boel met veel oranje en gelukkig ook met heel veel bier.

Roadkill

Al rijdend door de Southern States, over grote en kleine wegen, worden we dagelijks geconfronteerd met Roadkill. Possum, gordeldier, wildzwijn, vogel of hert zien we in delen en diverse stadia van ontbinding aan het wegdek geplakt of naast de kant van de weg geslingerd liggen. Wanneer je buizerds op de weg ziet zitten, weet je dat het dier niet lang geleden probeerde over te steken. De kans om een dier aan te rijden neemt in de herfst toe door de paartijd en ook schijnt de maanstand invloed te hebben op de drang van de dieren de straat op te gaan.

Roadkill, flat meats in de volksmond, inspireert velen. Een schone of afstandelijke vorm is het maken van grappen, de zogenaamde roadkill humor, roadkill bingo en het gebruikmaken van het beeldmateriaal voor kunst. Ook zijn er kunstenaars die de roadkill zelf direct verwerken in objecten. En als het een jager al een jaar niet is gelukt een hert te schieten is het natuurlijk altijd mogelijk om een gewei van een roadkill hert te stelen en deze als trofee aan de muur te hangen. Uiteindelijk komt roadkill het beste tot haar recht in de keuken. Het is niet in iedere staat toegestaan om roadkill mee naar huis te nemen en te verwerken maar er zijn heel wat kookboeken waaruit blijkt dat roadkill een geliefd ingrediënt is voor diverse roadkill gerechten. In West Virginia is het wel legaal om roadkill mee naar huis te nemen, wat heeft geleid tot de jaarlijkse Roadkill Cook Off, een uitgebreid festival met gerechten als Pothole Possum Stew, Friscasseed Wabbit Gumbo, Terryaki Marinated Bear en Deer Sausage.

roadkill2

roadkill3

Het schijnt zo te zijn dat in de zomer, wanneer het asfalt heerlijk heet is aan het einde van de dag, de possums zich erg aangetrokken voelen om lekker op de warme weg te gaan liggen. Vaak eindigt dit in een dodelijke slaap. Het bijzondere in Dixie, en met name in North Carolina, is dat dit gebruik is overgenomen door de mens, wat veelal leidt tot zogenaamde ‘lying in the road deaths’.

Hal Crowther vertelt in zijn boek ‘Cathedrals of Kudzu‘ vol fascinerende essays over de South, dat ‘lying in the road deaths’  met name voorkomen in de landelijke gebieden op twee baans wegen. De slachtoffers zijn 90% man en verschrikkelijk dronken, in veel gevallen comateus. De jaarlijkse hittegolf waarbij alles oververhit raakt en de wegen zo heet worden dat je er niet met blote voeten op kunt lopen en dunne schoenzolen aan het teer blijven plakken, is het seizoen om ‘snachts op de warme weg te gaan liggen. Te dronken om überhaupt nog rationeel na te kunnen denken zwalkt de drinker over de weg. Door de hoge hoeveelheid alcohol in zijn bloed zakt de lichaamstemperatuur en registreert de drinker alleen de weg onder zijn voeten als lekker warm en heel aantrekkelijk. Zodra hij zich overgeeft aan deze warmte en zich vooroverbuigt is het te laat en valt hij buiten bewustzijn op de straat. Eigenlijk doet hij net als de possums, die door de wetenschap als een van de dieren met de laagste intelligentie worden beschouwd. Volgens Dr. Harris, die dit allemaal jarenlang heeft onderzocht, lijkt het wel of de alcohol de evolutie in volle gas achteruit gezet heeft.

Gelukkig lijkt het drinken van moonshine uit de mode en is de grote hitte gedurende onze reis uitgebleven. De possums die we hier en daar zien liggen waren waarschijnlijk niet goed genoeg in het inschatten van de snelheid van de truck voordat zij de run naar de overkant waagden. De grote hoeveelheid platte wasberen blijft echter een mysterie.

Een goede plek om lijken te verbergen

In 1876 brachten de Japanners voor de Centennial Exhibition in Philadelphia de KUDZU plant naar de Verenigde Staten. Gefascineerd door dit familielid van de groene boon met zijn snelle groei en de gave om op allerlei dorre gronden te overleven, bedachten de Amerikanen in de jaren ’30 een slim plan. Om de uitgeputte katoen- en tabaksgrond in de zuidelijke staten tegen erosie te beschermen kregen de boeren tot 8 dollar per halve hectare waarop ze de kudzu plantten. Ook werd de wonderplant uitgezet in slechte bermen langs wegen en werd het gebruikt als groenvoer voor geiten en schapen. Iedereen was gelukkig tot het moment dat bleek dat kudzu in moordend tempo dixie overnam. In het perfecte kudzu klimaat, warm en vochtig, stopt kudzu niet met groeien aan het einde van het veld of bij het begin van de weg, het groeit razendsnel door tot het moment dat iemand het een halt toeroept. Het ontziet niets. Huizen, auto’s, elektriciteitspalen, wegen, akkers en bomen zijn onveilig wanneer kudzu in de buurt is. Wetenschappers hebben gemeten dat een rank tot 40 cm per dag kan groeien. De groene deken ziet er zeer aantrekkelijk uit maar onder dit frisse bladerdak zitten wortels die net zo hard naar beneden groeien als de takken opzij. Tot een halve meter boren de wortels zich een baan de grond in en de wortels zelf kunnen meer dan 10 centimeter dik worden. Kudzu groeit in het zuidoosten van de VS en verspreidt zich jaarlijks met 60.000 hectare.

kudzu kathedraal

kudzu overgroeid huis

Tot op de dag van vandaag zijn er mensen die proberen kudzu op een goede en definitieve manier te bestrijden. Het lijkt een onmogelijke opgave. Er zijn wetenschappers die een schimmel hebben ontwikkeld die de kudzu rank aantast, er zijn gifstoffen die de bladeren laten sterven, er is een mogelijkheid om mensen in te zetten om de nieuwe takken iedere dag af te knippen, maar er is nog nooit een echt effectieve manier gevonden om kudzu te bestrijden. Deze power plant groeit te snel en lijkt te slim.

Gelukkig zijn er mensen die kudzu vanuit een positieve hoek bekijken en groot fan zijn van deze wonderlijke plant. Er zijn talloze kookboeken met kudzurecepten. De jonge bladeren zijn heerlijk door salade maar kunnen ook prima door een omelet of net als spinazie kort gekookt en dan verwerkt. Ook is het mogelijk om wanneer de bladeren iets ouder zijn en al meer verhard, ze te gebruiken voor het maken van papier. Wanneer de bladeren in de winter afsterven is het mogelijk om de wortels uit te graven en daar een wit poeder uit te halen wat gebruikt kan worden als een vervanger van maïzena. De wortels kunnen ook gebruikt worden om manden en stoelen van te maken. De heerlijk zoete bloemen kunnen worden verwerkt in gelei en jam en ook is er kudzu honing verkrijgbaar op verschillende plekken.

kudzu

In het zuiden – wij zagen het tot nu toe in Virginia, North Carolina, Kentucky, Tennessee en Mississippi – zie je kathedralen en allerlei landschappen van kudzu die inspireren tot mysterieuze foto’s, wilde verhalen, films, muziek en gedichten. James Dickey schreef het gedicht ‘Kudzu‘, een ode aan kudzu waarin het karakter van dit groene monster uit de oriënt in al haar desastreuze schoonheid wordt beschreven. Doug Marlette maakte een strip over het zuiden die de passende naam Kudzu kreeg, in Birmingham Alabama werd een alternatief krantje genaamd Kudzu uitgegeven en Kudzu Ranch Records vertegenwoordigd bands uit de Kudzu Staten. De film The Kurse of the Kudzu Kreature, een obscure horror film uit de jaren ’70 hebben wij helaas niet kunnen achterhalen. Wel zijn we door deze titel geïnspireerd om een nieuwe versie te maken die zich idealiter afspeelt in een Kudzu Kathedraal.

Kudzu is in groene vorm de bouwer van allerlei fantastische landschappen die bij iedere toeschouwer iets anders oproepen. In afgestorven, kale vorm, toont het de overwoekering op brute wijze en maakt het het treurige winter landschap wel heel triest. Toch lijkt het in die vorm ook wel weer op het fantastische en mysterieuze spanish moss, dat met name in de swamps voorkomt.

Het Gevecht Tegen De Hitte

Op het moment dat ik dit schrijf is het ’s ochtends 9 uur en zit ik in Richmond, Virginia. Richmond ligt ter hoogte van Lissabon, en op het moment is het hier ongeveer 25 °C. Plaatsen als Mobile, New Orleans en Miami liggen lager – ter hoogte van Marrakech of nog lager. De temperatuur loopt daar nu nog op tot ongeveer 35 °C. Pas in januari koelt het wat af, om ergens in maart al weer op te lopen.

Hitte is hier in Dixie altijd een probleem geweest – met name voor de arbeiders (en al helemaal voor de slaven op de plantages). De Southerners hebben hier in de loop der tijd verschillende oplossingen voor bedacht:

Architectuur:
De muren van de hutten die de eerste pioniers bouwden bestonden uit gestapelde balken met kieren van een centimeter of 8. In de winter werden deze kieren dicht gesmeerd met modder. Zodra het warmer werd bikten ze de gedroogde modder weg, en zorgden de kieren voor een aangename tocht binnenshuis.

Later werd deze techniek geperfectioneerd. Men maakte lang doorlopende daken welke 30 centimeter boven de muren werden geplaatst. Ook bouwde men het huis op een hoge fundering. Zo kon de boel lekker doortochten terwijl de tropische regen buiten bleef.

Architectonisch gezien is de belangrijkste en meest effectieve oplossing de veranda (Porch). Het dak van het huis stak zo ver uit dat er een extra kamer ontstond bij de voordeur. De ruimte werd afgezet met gaas of grof geweven stof om ongewenste insecten buiten te houden. In de heetste maanden van het jaar woonde men op de Porch.

Voeding:
Southerners houden van alle mensen in het Westen het meest van pittig. Door het eten van pittig voedsel ga je zweten en zodoende koel je af. Waar in New York een fles Ketchup op tafel staat, heb je hier vaak de keuze uit verschillende soorten Hot Sauce. Maar het meest tekenend is wel de hoeveelheid Soft Drinks die hier zijn uitgevonden. Coca-Cola komt uit Georgia, Pepsi uit North Carolina, Mountain Dew uit Tennessee en Dr. Pepper uit Texas. Ook schijnt Ice Tea uitgevonden te zijn in Virginia. Ice Tea wordt sterk gezoet verkocht onder de naam Sweet Tea, iets wat ik buiten Dixie nog niet gezien heb. Ook de indianen hadden hun eigen limonade: Pink Lemonade. De smaak ‘Grenadine’ zoals wij die vandaag kennen is daar een afgeleide van.

Air Conditioning:
Alhoewel mensen al eeuwen lang tegen de hitte vechten en er door verschillende volkeren airco-achtige systemen zijn bedacht, ligt de basis voor de moderne airco in de Verenigde Staten. In 1881 bedachten een aantal ingenieurs uit Washington een systeem dat lucht over een bak schaafijs blies om de laatste dagen van de neergeschoten president James Garfield te veraangenamen. In 1902 bouwde Willis Carrier in New York een systeem dat de lucht verkoelde én van vocht ontdeed voor een drukker wiens kleuren uitliepen tijdens warme, vochtige dagen.
Stuart W. Cramer bezat in 1906 een textiel fabriek in North Carolina. Katoen is makkelijker te bewerken als het vochtig is, en zo bedacht Cramer een systeem wat de lucht vochtig maakte. Dit systeem doopte hij ‘Air Conditioning’. Vanaf de jaren ’50 bestaat de Air Conditioning zoals wij die nu kennen. Een systeem dat in de zomer 40% van het totale electriciteitsverbruik voor z’n rekening neemt en dat steden soms wel 4 graden opwarmt met z’n aan de buitenkant van gebouwen geplaatste motoren.

Ruim 50 jaar later is het in de gebouwen en auto’s van Dixie zo koud dat je geen koelkasten meer nodig hebt. Je gaat je bijna afvragen of men hier niet gelooft dat de mens ook langer goed blijft als hij/zij gekoeld bewaard wordt. Ondertussen hebben de meeste moderne huizen geen veranda’s meer. De mensen blijven de hele dag binnen, met de deuren en ramen dicht. Als vreemdeling is het zo af en toe wel lastig om wat mee te krijgen van de beroemde Southern Hospitality. Een uitzondering hierop wordt gevormd door de economisch minder bedeelden. Met alle ramen open rijden ze in hun roestige Pick-up’s naar de ijskoude Walmart. Ook de trailers waar ze in wonen hebben gewoon nog een Porch.